Ervaringsverhaal Wout Opdam
Ervaringsverhaal Wout Opdam
Van hard zijn voor jezelf naar leren leven
‘Kwetsbaarheid tonen is niet zwak. Juist de moed om jezelf te laten zien, ook wanneer dat spannend is, maakt je sterker.’
Wanneer Wout bij BeLeef in behandeling gaat, is hij gewend om hard te zijn voor zichzelf. Discipline, sporten en controle geven hem houvast. Maar achter dat gedrag schuilen patronen en overtuigingen die hij lange tijd niet goed heeft begrepen. Tijdens zijn behandeling ontdekt hij dat zijn eetstoornis niet alleen over eten en bewegen gaat, maar ook over hoe hij met zichzelf en zijn emoties omgaat.
Stap voor stap leert hij een andere manier van leven kennen. Een leven waarin hij niet alles hoeft te analyseren of alleen hoeft op te lossen, waarin hij zijn grenzen mag aangeven en waarin kwetsbaarheid ruimte krijgt.
Als man met een eetstoornis merkt Wout hoe moeilijk het soms kan zijn om hierover te praten. Met het delen van zijn verhaal hoopt hij daarom niet alleen herkenning te bieden, maar ook het taboe rondom eetstoornissen bij mannen te helpen doorbreken.
Leren kijken achter de eetstoornis
Voordat Wout bij BeLeef in behandeling gaat, heeft hij niet het besef dat een eetstoornis een functie kan hebben. Dat er onder het zichtbare gedrag psychologische processen schuilgaan die aandacht verdienen.
Wat hem tijdens de behandeling opvalt, is dat er niet uitsluitend wordt gekeken naar de fysieke kant van zijn eetstoornis, zoals sport en voeding. Er is ook veel aandacht voor de onderliggende oorzaken.
“Inmiddels sta ik volledig achter deze aanpak. Ik heb het inzicht gekregen dat je moeilijk kunt herstellen van een eetstoornis als je de onderliggende zaken niet aanpakt.”
Soms heeft hij therapiesessies waarin sport en voeding helemaal niet ter sprake komen. In plaats daarvan ligt de focus volledig op wat eronder zit. Juist die afwisseling ervaart hij als prettig. De ene keer zet hij een concrete stap in zijn gedrag, de andere keer onderzoekt hij de patronen die dat gedrag in stand houden.
“Dit voelde als een grondige aanpak die hopelijk leidt tot duurzaam herstel.”
Gaandeweg begint Wout te begrijpen dat zijn eetstoornis niet zomaar een probleem is dat moet worden opgelost. Het gedrag heeft hem op een bepaalde manier geholpen om met dingen om te gaan. Om echt iets te veranderen, moet hij daarom niet alleen anders leren eten en bewegen, maar ook ontdekken waarom hij die controle zo hard nodig heeft.
De uitdaging van niet langer hard zijn
Een van de moeilijkste onderdelen van het traject is voor Wout het loslaten van de manier waarop hij jarenlang heeft geleefd.
Zijn houding tegenover zichzelf is streng. Hard zijn voelt vertrouwd; mild zijn voelt juist zwak en verkeerd. Wanneer hij die oude manier van leven begint los te laten, komt hij in een periode terecht waarin veel onzeker wordt.
“Je valt in het diepe en moet op zoek naar wie je echt bent en een nieuwe manier van in het leven staan ontdekken.”
Voor iemand die graag analytisch nadenkt en dingen probeert te begrijpen, is dat behoorlijk ingewikkeld. Zijn hoofd wil antwoorden. Hoe moet zijn toekomst eruitzien? Welke keuzes moet hij maken? Hoe weet hij of hij op de goede weg zit?
Hij gaat veel overdenken en slaapt een periode slecht. Het liefst zou hij het hele proces zo snel mogelijk doorlopen, zodat hij precies weet waar hij aan toe is.
Ook de praktische stappen in zijn behandeling confronteren hem met zijn eetstoornis. Wanneer hij zijn eetlijst krijgt, overvalt hem het besef hoe ver hij is geraakt in de eetstoornis.
“Hoe heeft het zover kunnen komen dat ik nu als man van 28 als een soort klein kind een lijstje moet gaan volgen dat mij vertelt wat ik moet eten?”
Het is confronterend om te merken dat iets wat voor anderen misschien vanzelfsprekend lijkt, voor hem zo ingewikkeld is geworden. Toch besluit hij zich aan het proces over te geven, ook wanneer hij het nut van bepaalde stappen nog niet helemaal voelt.
De weg van de meeste weerstand
Tijdens zijn behandeling leert Wout dat herstellen regelmatig betekent dat hij juist iets moet doen wat voor hem verkeerd voelt.
Een extra koekje pakken, een training overslaan of een rustdag nemen. In zijn hoofd zijn dat geen neutrale keuzes. Ze roepen angst op en brengen allerlei gedachten op gang over wat de gevolgen zullen zijn.
Als hij een training overslaat, is hij bang spiermassa te verliezen of minder fit en aantrekkelijk te worden. Als hij iets extra's eet, vreest hij dat zijn lichaam verandert.
“De moeilijke momenten waren voornamelijk momenten waarop je diep van binnen weet dat je iets moet doen omdat dat je verder helpt in je herstel, maar alles in je schreeuwt dat dit fout is.”
Juist dan moet hij bewust kiezen voor wat de eetstoornis hem probeert te laten vermijden. Dat blijkt makkelijker gezegd dan gedaan. Zijn analytische brein bedenkt allerlei scenario's en consequenties, waardoor een ogenschijnlijk kleine stap veel groter kan voelen.
Toch ontdekt Wout dat hij ook zijn doorzettingsvermogen anders kan inzetten. Waar hij vroeger vooral hard was voor zichzelf om controle te houden, leert hij diezelfde vastberadenheid soms te gebruiken om juist voor herstel te kiezen.
“Dan kon ik bijvoorbeeld tegen mezelf zeggen: jij wilt volledig herstellen, dus je moet hier gewoon doorheen, maat. Dus pak dat extra koekje.”
Het verschil zit niet in het vermogen om door te zetten, maar in waar hij dat vermogen voor gebruikt.
Wanneer de eetstoornis zich via een achterdeurtje meldt
Het herstel verloopt niet in een rechte lijn. Er zijn momenten waarop Wout het gevoel heeft dat hij grote stappen heeft gezet en dat het eigenlijk al heel goed gaat. Soms denkt hij zelfs dat hij bijna hersteld is.
Later merkt hij dat de eetstoornis toch weer ergens is binnengeslopen. Hij blijkt bijvoorbeeld opnieuw restrictiever te eten, zonder dat hij zich daar op dat moment volledig bewust van was.
Dat is confronterend. Het leert hem dat verandering niet alleen gaat over wat hij zichtbaar anders doet, maar ook over de patronen die ongemerkt kunnen blijven bestaan.
Aan het begin van zijn behandeling vindt hij het bovendien moeilijk dat het allemaal niet sneller gaat. Hij wil stappen zetten en het liefst zo snel mogelijk resultaat zien. Af en toe vraagt hij zich af of hij het niet beter weer zelf kan proberen. Tegelijkertijd weet hij uit eerdere pogingen dat hij daarmee waarschijnlijk niet verder komt.
Uiteindelijk leert hij dat geduld bij het proces hoort.
“Als je voor duurzaam herstel wilt gaan, kosten bepaalde stappen nou eenmaal tijd.”
Ook de combinatie van behandeling en fulltime werken is soms zwaar. Toch haalt hij er iets waardevols uit: hij leert beter zijn grenzen aan te geven, zowel op zijn werk als in zijn privéleven.
De kracht van een veilige omgeving
Een belangrijk onderdeel van Wouts behandeling is de groepstherapie. Hij ervaart de groep als gezellig en vindt veel herkenning bij de andere deelnemers en de ErvaringsProfessionals.
In het begin vindt hij het niet vanzelfsprekend om persoonlijke dingen te delen. Hij is gewend om veel voor zichzelf te houden en wil anderen niet te veel belasten met wat er in hem omgaat.
Dat verandert wanneer zijn groepsgenoten uitspreken dat ze oprecht geïnteresseerd zijn in zijn verhaal.
“Ik had altijd het gevoel dat ik mensen niet te veel moest lastigvallen met mijn gezeik. Maar doordat mijn groepsgenoten dit uitspraken, voelde ik de ruimte om meer te delen.”
Voor Wout is dat een belangrijk moment. Hij ontdekt dat anderen niet alleen bereid zijn om naar hem te luisteren, maar ook daadwerkelijk willen weten wat er in hem omgaat.
De openheid van de behandelaren draagt daar eveneens aan bij. Vooral de therapeut waarmee hij zijn traject startte, is erg belangrijk voor hem geweest. Het informele contact, de ruimte voor humor en het feit dat sommige therapeuten hun eigen ervaringen met eetstoornissen delen, maken dat de begeleiding voor hem niet voelt als een afstandelijke, formele relatie.
“Hierdoor voelt de begeleiding niet eenzijdig, maar meer als tweerichtingsverkeer.”
Ook het contact met zijn diëtist helpt hem. De gesprekken gaan niet alleen over concrete adviezen rondom sport en voeding, maar ook over de relatie tussen zijn gedrag en de onderliggende oorzaken. Omdat zij zelf ervaring heeft met vergelijkbare sporten, voelt hij zich begrepen in wat hij nodig heeft op het gebied van brandstof en herstel.
Tegelijkertijd is het niet altijd gemakkelijk. Wout is tijdens de groepstherapie de enige man. Daardoor voelt hij zich soms een vreemde eend in de bijt. Ook vergelijkt hij zijn eigen situatie weleens met die van anderen. Wanneer hij verhalen hoort van mensen die het in zijn ogen veel zwaarder hebben gehad, vraagt hij zich af of hij zelf wel ziek genoeg is om hulp te verdienen.
Achteraf begrijpt hij beter dat leed zich niet laat vergelijken. Dat iemand anders het moeilijk heeft, betekent niet dat zijn eigen worsteling minder serieus is.
Ruimte maken voor emoties
Misschien wel een van de grootste veranderingen vindt plaats in de manier waarop Wout met zijn emoties omgaat.
Lange tijd heeft hij weinig ruimte ervaren om kwetsbare gevoelens te delen. Sommige gedachten en onzekerheden zijn voor zijn gevoel dingen waar je het simpelweg niet over hebt. Hij probeert veel zelf op te lossen en gebruikt sport en werk soms als afleiding om niet te hoeven voelen wat er werkelijk speelt.
Tijdens de behandeling ontdekt hij hoe bevrijdend het kan zijn om dingen wél uit te spreken.
“In mijn hoofd waren er een aantal zaken die je gewoon nooit met iemand deelt, waar je het nooit over hebt. Toen ik leerde dat je letterlijk alles kunt delen waar je mee zit, mits met de juiste persoon, ging er een soort wereld voor me open.”
Het delen van zijn onzekerheden zorgt ervoor dat hij zich minder alleen voelt. Hij hoeft niet langer alles in zijn eentje te dragen.
Ook in zijn vriendschappen merkt hij verandering. Wanneer hij zich kwetsbaar opstelt, ontstaat er vaak ruimte voor de ander om dat ook te doen. Bestaande vriendschappen krijgen daardoor meer diepgang.
Daarnaast leert Wout om emoties op andere manieren toe te laten. Hij ontdekt bijvoorbeeld dat hij gevoelens kan uiten door gedichten te schrijven.
Een van zijn psychologen stuurt hem tijdens de behandeling eens een gedicht. Dat zaait een eerste idee. Later probeert Wout zelf te schrijven. Wanneer hij zijn eerste gedicht terugleest, krijgt hij vochtige ogen.
“Dit voelde heel bijzonder en onwennig, maar het voelde wel goed.”
Het is een klein moment, maar voor Wout betekent het veel. Hij merkt dat er iets in beweging komt. Hij hoeft niet alles te analyseren of weg te stoppen. Hij kan ook voelen, iets laten binnenkomen en daar op zijn eigen manier uiting aan geven.
Ontdekken dat rust ook mag
Ook op het gebied van sport en voeding verandert er veel.
In overleg met het behandelteam besluit Wout op een gegeven moment twee weken helemaal niet te sporten. Aanvankelijk vindt hij dat spannend. Sporten is lange tijd een vast onderdeel geweest van zijn leven en het loslaten ervan raakt aan zijn behoefte aan controle.
Toch levert de ervaring hem iets op. Hij merkt dat hij niet voortdurend hoeft te trainen om zich goed te voelen en dat hij beter kan luisteren naar zijn honger- en verzadigingsgevoel.
Ook leert hij dat hij een training kan overslaan wanneer hij daar geen zin in heeft, zonder dat hij daar automatisch een enorm schuldgevoel van krijgt.
Een ander bijzonder moment is de eerste weekenddag waarop hij helemaal niets inplant. Geen sport, geen verplichtingen, geen vooraf bedacht programma.
Het voelt onwennig, maar ook fijn. Voor het eerst kan hij op de dag zelf kijken waar hij behoefte aan heeft.
Hij ontdekt hoeveel behoefte hij soms heeft aan rust.
Langzaam ontstaat er meer vrijheid in zijn dagelijks leven. Hij heeft inmiddels allerlei producten in huis die hij vroeger als ‘slecht’ zou bestempelen. Hij kan ervan eten zonder dat dit automatisch leidt tot een eetbui, een schuldgevoel of de behoefte om te compenseren.
Sport en voeding nemen steeds minder ruimte in zijn hoofd in. Hij houdt meer mentale energie over voor andere dingen en begint opnieuw te ontdekken waar hij plezier aan beleeft.
Meer dan een fit lichaam
Hoewel Wout grote stappen zet, zijn niet alle uitdagingen verdwenen. De koppeling tussen zijn zelfbeeld en zijn lichaamsbeeld is nog aanwezig. Vooral veranderingen in spiermassa en vettoename vindt hij lastig, zeker wanneer hij voorzichtig weer begint met daten.
Toch merkt hij dat die koppeling minder sterk wordt. Langzaam ontstaat het besef dat hij meer te bieden heeft dan een fit lichaam.
Ook leert hij steeds beter om niet meer in alles-of-nietsdenken te vervallen. Hij hoeft niet altijd maximaal te presteren. Hij mag zoeken naar een balans die bij hem past.
Wout voelt zich inmiddels losser, relaxter, opgewekter en meer aanwezig. Hij is opener over zijn gevoelens en merkt dat hij minder obsessief bezig is met sport en voeding.
Hij experimenteert ook met meditatie en mindfulness. Of dat echt bij hem past, weet hij nog niet helemaal. Maar hij heeft het gevoel dat het hem soms helpt om het voortdurende piekeren en overanalyseren wat af te remmen.
Er zijn nog stappen te zetten. De kritische stem in zijn hoofd is niet verdwenen en zijn zelfvertrouwen vraagt nog aandacht. Tegelijkertijd voelt Wout dat hij dicht bij herstel is. Het werk dat nog voor hem ligt, ervaart hij als een volgende fase waarin hij verder kan bouwen op de veranderingen die hij al heeft doorgemaakt.
Hij wil zijn situatie niet mooier maken dan die is. Want herstel betekent voor hem niet dat alle onzekerheden ineens verdwenen zijn, maar dat hij steeds beter leert hoe hij ermee om kan gaan.
“Ik leef steeds meer als de persoon die ik zou willen zijn.”
Een andere kijk op mannelijkheid
Voor Wout heeft zijn ervaring ook een bredere betekenis. Wanneer hij de ervaringsverhalen op de website van BeLeef leest, herkent hij veel van de thema's die daarin terugkomen. Tegelijkertijd valt hem op dat hij geen verhaal van een man tegenkomt.
Dat raakt aan iets wat hij zelf belangrijk vindt. In de maatschappij wordt een eetstoornis nog vaak gezien als een aandoening die vooral vrouwen treft. Daardoor kan het voor mannen extra moeilijk zijn om zichzelf in die verhalen te herkennen, hun eigen worsteling serieus te nemen of erover te praten.
Ook het uitspreken van emoties en onzekerheden voelt voor veel mannen niet vanzelfsprekend. Wout herkent dat bij zichzelf. Hij heeft lang gedacht dat hij dingen zelf moest oplossen en dat kwetsbaarheid tonen iets was wat je beter kon vermijden.
Nu kijkt hij daar anders naar.
“Inmiddels ben ik van mening dat kwetsbaarheid tonen, je daar niet voor schamen en gewoon schijt hebben aan wat mensen daarvan vinden, een van de mannelijkste dingen is die je kunt doen.”
Met zijn verhaal hoopt Wout het taboe rondom eetstoornissen bij mannen een beetje te doorbreken. Hij wil laten zien dat een eetstoornis niet minder serieus is omdat je een man bent, en dat je niet eerst volledig hoeft vast te lopen voordat je hulp mag zoeken.
Hij hoopt dat andere mannen zichzelf in zijn verhaal herkennen en daardoor eerder de stap durven zetten om over hun problemen te praten.
“Je hoeft niet alles in je eentje te dragen en weg te stoppen. Je hoeft niet alles zelf op te lossen. Om hulp vragen is allesbehalve zwak, zelfs als het gaat om iets “onmannelijks” als een eetstoornis. Zet die stap, maat!”
Je hoeft het niet alleen te doen
Wanneer Wout terugkijkt op de behandeling die hij tot nu toe heeft gehad bij BeLeef, ziet hij een proces waarin hij veel over zichzelf heeft geleerd. Hij heeft ontdekt welke functie zijn eetstoornis had, welke patronen hem in de weg zitten en hoe hij daar op een andere manier mee om kan gaan.
Hij heeft geleerd dat verandering tijd kost. Dat het soms nodig is om juist datgene te doen wat het meest weerstand oproept. En dat je niet alles van tevoren hoeft te begrijpen om toch een stap te kunnen zetten.
BeLeef heeft hem daarin richting gegeven, met begeleiding die hij als persoonlijk, open en betrokken heeft ervaren. Maar uiteindelijk is het Wout zelf die de stappen moet zetten.
Zijn herstel is nog niet af. Wel voelt zijn leven anders dan voorheen. Er is meer rust, meer ruimte voor emoties en meer verbinding met de mensen om hem heen. Hij hoeft minder te vluchten in sport, werk of eindeloos nadenken en kan steeds vaker kiezen voor wat hij werkelijk nodig heeft.
Zijn ervaring vat hij als volgt samen:
“BeLeef is een mooie club mensen die een stukje met je meelopen, je richting geven en adviseren, maar uiteindelijk moet je zelf de stappen zetten langs de weg van de meeste weerstand.”
Met het delen van zijn verhaal wil Wout ook buiten de behandelkamer iets betekenen. Voor mannen die twijfelen of hun problemen wel ernstig genoeg zijn. Voor mensen die niet goed weten hoe ze hun gevoelens onder woorden moeten brengen. En voor iedereen die denkt dat hij het allemaal zelf moet kunnen oplossen.
Hij staat ervoor open om met mensen in gesprek te gaan die vragen hebben, zijn verhaal verder willen horen of behoefte hebben aan een gesprek met iemand die iets soortgelijks heeft meegemaakt. Ook als hij op een later moment niet meer bij BeLeef in behandeling is, hoopt hij dat mensen die behoefte voelen de ruimte ervaren om contact met hem te zoeken.
Want je hoeft niet alles alleen te doen. En soms begint verandering met de ontdekking dat je je verhaal niet als enige hoeft te dragen.
Herken jij je in het verhaal van Wout?
Of denk je dat je zelf last hebt van een eetstoornis? Je hoeft het niet alleen uit te zoeken. Bij BeLeef kun je vrijblijvend kennismaken met een ErvaringsProfessional en samen onderzoeken welke ondersteuning bij jou past.
Je verhaal delen kan spannend zijn. Maar je hoeft niet te wachten tot je precies weet wat er aan de hand is, of tot je het zelf niet meer kunt oplossen, voordat je om hulp vraagt.
